1. Къырмызы сув осюмликлерининъ акъсилининъ теркиби ве гъыдалы къыймети .
Къырмызы сув осюмликлериндеки акъсиллернинъ микъдары тюрлерге ве мевсим, арарет ве ярыкъ киби этраф муитнинъ факторларына багълыдыр. Къырмызы сув осюмликлеринде акъсиллернинъ микъдары 2,7%-тен 47,0%-ке къадар (къуру агъырлыкъ) денъише. Умумий аминокислоталарны микъдарджа эсаплав усулы шимдиге къадар энъ догъру усулдыр. Къырмызы сув осюмликлерининъ акъсиллерининъ чокъусы яхшы акъсиллер менбасы сайыла, чюнки олар юксек севиеде зарур аминокислоталарны темин этелер ве оларнынъ теркибинде юксек севиеде кюкюрт-ки аминокислоталары (метионин ве цистеин) бар. Экинджиден, денъиз балкъуртларынынъ текрарланмаз умами дадына экши аминокислоталары (глутамин ве аспартат кислоталары) буюк иссе къошалар.
Аминокислота теркибинден гъайры, акъсиллернинъ азырланувы акъсиллернинъ кейфиетини къыймет кесмек ичюн муим параметрдир, ве о, акъсиллернинъ биоэльверишлилигини акс эте биле. Ер устюндеки осюмликлернинъ башкъа акъикъатларынен тенъештирильгенде, The Laporphyra союнда къырмызы балчыкъ акъикъатларынынъ in vitro азырланув къабилиети 69,4-тен 78,5%-ке къадар денъишти. -акъсиллер олмагъан компонентлернинъ тесирини энъ эксик дереджеге еткизмек ичюн, эвельден ишлев акъсиллернинъ азырланувыны яхшылаштырмакъ мумкюн.
2. Къырмызы сув осюмликлерининъ акъсилининъ физико-химик хусусиетлери .
Къырмызы сув осюмликлерининъ акъикъатларынынъ чокъусы электрофорез ёлунен 15, 20, 40 ве 56кДа янында чешит ленталарнен козьде тутулды. Къырмызы сув осюмликлерининъ чешит тюрлерининъ изоэлектрик нокъталары 2,0-ден 4,5-ке къадар денъише эди. Ёсун акъикъатлары экинджи дереджели къурулышта -къатлангъан къурулышнынъ юксек пайыны косьтере, -сарп къурулышы исе араретке энъ сезиджи эди. ФТИР ярдымынен денъиз балчыкълары акъсилининъ экинджи дереджели къурулышыны бельгиледилер, онынъ эсас хас тёпелери исе Амид I (1700 ве 1600 см-1) ве Амид II (1580 ве 1510 см-1) регионларында олды.
3. Къырмызы сув осюмликлерининъ акъыны чыкъарув .
-оракътан сонъ эвельден ишлев экстракцияны максималь шекильде япмакъ ве биомассанынъ парчаланувыны эксильтмек ичюн пек муимдир. Эвельден ишлевнинъ мевджут усулларына къурутув, бузлатув ве силос япув кире. Бу усуллар арасында къурутув денъиз балчыкъларынынъ акъыны чыкъармаздан эвель энъ кенъ даркъалгъан ве эффектив эвельден ишлев усулыдыр. Къурутув технологиясы ве арарет денъиз балкъуртларынынъ акъсилининъ физико-химик ве функциональ хусусиетлерине буюк тесир этелер. Акъсиллернинъ сиркели рН-де юксек иримек къабилиети себебинден, экстракция ичюн адет узьре NaOH иляджы къулланыла, экстракция арарети исе махсулдарлыкъны идаре этмек ичюн эсас параметрдир. Нетиджелер 4 градуста чыкъарув сурьаты тышкъы арареттекиден зияде олгъаныны косьтере. Енъиль шараитлерде полисахарид ферментлерининъ къулланылувы да сув осюмликлерининъ ульке диварларынынъ парчаланмасына ярдым эте ве бунынънен акъсиллернинъ биоэльверишлилигини яхшылаштыра. Лякин онынъ юксек фияты ве къатты чыкъарув шараитлери оны буюк-истисалда къулланмагъа кедер эте. Бундан гъайры, кесюв, топлы фрезерлев ве ультрадавушлы ишлев де денъиз балчыкъларынынъ ульке диварыны ёкъ эте биле, ве бойлеликнен, акъсиллернинъ экстрактынынъ къайтарылмасы яхшылаша.
4. Къырмызы сув осюмликлерининъ акъсилининъ функциональ хусусиетлери .
Къырмызы сув осюмликлерининъ акъсил экстрактларынынъ чокъусы сирке-ириген акъсиллердир. к нинъ эмульгатор фаалиети ве тургъунлыгъы. avruarezII бельгиси ольченильди. Ягънен 15 дакъкъа къарыштырылгъан сонъ мукеммель эмульгация козьге чарпа. Акъсиллернинъ копюкленюв хусусиетлерине копюкленюв къабилиети (КК) ве копюкленюв тургъунлыгъы (КТ) кире. P. Dioica алынгъан акъсиллернинъ концентратынынъ ФС ве ФК 204 ± 4 с ве 1,00 ± 0,02 мл/с олды, юксек ФК яхшы кенишлев реологиясынен багълы, зайыф ФС исе зайыф бетлерара кесюв кучьлеринен багълы эди. Лякин къурулыш джеэттен денъиштирюв къырмызы сув осюмликлерининъ акъсилининъ копюкленюв къабилиетини яхшылаштыра биле. Къырмызы сув осюмликлерининъ акъикъатларынынъ функциональ хусусиетлери акъкъында малюмат даа аз, шунынъ ичюн бу саада даа чокъ араштырмалар япмакъ керек.
5. Къырмызы сув осюмликлерининъ акъсилини къулланув .
Къырмызы сув осюмликлерининъ акъикъы ве гидролизаты антиоксидант хусусиетлерине ве гипертониягъа къаршы фаалиетке малик, къырмызы сув осюмликлерининъ акъикъы гидролизаты исе АПФнинъ юксек ингибиторлыгъына маликтир. Бу фаалиетлерден гъайры, къырмызы сув осюмликлеринден алынгъан пептидлер инсан тромбоцитлерининъ плазмасында ве бутюн къанында in vitro антитромботик хусусиетлерни косьтере. Таурин къырмызы сув осюмликлеринде де юксек концентрацияда расткеле ве энергия ве адаленинъ чыдамлылыгъыны арттырмакъ ичюн функциональ ашайтларгъа къошула. Спирулинадан алынгъан С-фикоцианинни (С-ПС) ашайт боясы оларакъ ашайт малларына къошмагъа рухсет этиле. Денъиз балчыкъларынынъ акъсиллерини санайы истисалына кельгенде, ашайт малларынынъ хавфсызлыгъы чокъ дикъкъат джельп этти, хусусан денъиз балчыкъларында агъыр маденлернинъ микъдары. Функциональ ашайт малларында сув осюмликлерининъ акъсилининъ къулланылувыны огренмек ве онынъ сагълыкъкъа файдасыны тасдыкъламакъ ичюн ашайт санайында сув осюмликлерининъ бошлугъыны толдурмакъ ичюн чешит сааларда даа чокъ араштырмалар япмакъ мумкюн.
● Нетиджелер ве перспективалар .
Макроалге – рациональ акъсиллернинъ янъы альтернатив менбасыдыр, къырмызы сув осюмликлери исе бу саада кенъ къулланув перспективасына маликтир. Акъсиллернинъ азырланувыны ве фаалиетини низамламакъ ичюн эвельден ишлев ве чыкъарув энъ муимдир. Ферментлерни чыкъарув усулы гъыдалы къыйметини ве ашайт функциясыны яхшылаштырмакъ мумкюн. Функциональ ашайт компоненти оларакъ къырмызы сув осюмликлерининъ акъикъы акъкъында араштырмалар эп арта, ашайт ве сагълыкъ махсулатларында денъиз осюмликлери акъикъынынъ къыйметини арттырмакъ ичюн даа чокъ араштырмалар япмакъ керек.
